2025 წლის მაისში საქართველოს პარლამენტმა მიიღო კანონი „უცხოეთის აგენტების რეგისტრაციის აქტი“, რომელიც მკაცრ რეგისტრაციის ვალდებულებებს აწესებს იმ პირებისა და ორგანიზაციების მიმართ, რომლებიც უცხოური პრინციპალის სახელით ან მისი დაფინანსებით მოქმედებენ . კანონის გაცხადებული მიზანი უცხოური გავლენების გამჭვირვალობის უზრუნველყოფაა.
ვის ეხება კანონი?
უცხოური პრინციპალის აგენტი შეიძლება იყოს ნებისმიერი ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც:
- მოქმედებს უცხოური პრინციპალის მითითებით, დაფინანსებით, კონტროლით ან ზემოქმედებით;
- უცხოური პრინციპალის სასარგებლოდ ან მისი ინტერესით მონაწილეობს საქართველოში პოლიტიკურ ცხოვრებაში;
- საქართველოში მოქმედებს, როგორც საზოგადოებასთან ურთიერთობების მრჩეველი, სარეკლამო აგენტი, საინფორმაციო სამსახურის თანამშრომელი ან პოლიტიკური მრჩეველი;
- საქართველოში მოიძიებს, აგროვებს, გამოყოფს ან გასცემს შემოწირულებას, სესხს, ფულს ან სხვა მატერიალურ ფასეულობას;
- წარმოადგენს უცხოური პრინციპალის ინტერესებს ნებისმიერი სახელმწიფო დაწესებულების ან თანამდებობის პირის წინაშე
აგენტის სტატუსის მინიჭება შესაძლებელია მაშინაც კი, როცა პირი ეთანხმება ან თვითონ იძლევა თანხმობას, იმოქმედოს უცხოური პრინციპალის სახელით -ხელშეკრულების არსებობა აუცილებელი არ არის.
ვინ არის უცხოური პრინციპალი?
უცხოური პრინციპალი შეიძლება იყოს:
- უცხო ქვეყნის ხელისუფლება ან პოლიტიკური პარტია;
- ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომლის საცხოვრებელი ან რეგისტრაციის ადგილი უცხო ქვეყნის ტერიტორიაზეა;
- ნებისმიერი ორგანიზაცია,რომელიც უცხო ქვეყნის კანონმდებლობის შესაბამისად არის დაფუძნებული.
უცხოური პრინციპალის აგენტად მიჩნეულ პირს ევალება:
- წარადგინოს რეგისტრაციის განცხადება ანტიკორუფციულ ბიუროში;
- ყოველ 6 თვეში წარადგინოს განახლებული ანგარიში;
- აცნობოს ბიუროს ნებისმიერი ცვლილების შესახებ 10 დღეში;
- წარადგინოს დოკუმენტაცია ელექტრონულად ან სხვა ფორმატში;
- უზრუნველყოს ინფორმაციის სიზუსტე, სისრულე და სანდოობა.
საინფორმაციო მასალების რეგულირება
კანონი განსაკუთრებულ რეგულაციას აწესებს საინფორმაციო მასალების გავრცელებაზე. კერძოდ:
- ყველა მასალა, რომელიც ვრცელდება უცხოური პრინციპალის სახელი უნდა შეიცავდეს შესაბამის მინიშნებას;
- აღნიშნული მასალები უნდა წარედგინოს ანტიკორუფციულ ბიურო 48 საათის ვადაში;
- მასალები უნდა იყოს საჯარო მონიტორინგისთვის ხელმისაწვდომი.
ვის არ ეხება კანონი?
კანონი არ ვრცელდება შემდეგ სუბიექტებზე:
- დიპლომატიური და საკონსულო წარმომადგენლები;
- რელიგიური, საგანმანათლებლო და ჰუმანიტარული ორგანიზაციები, რომლებიც არ ახორციელებენ პოლიტიკურ საქმიანობას;
- ლობისტებზე,რომლებიც დარეგისტრირებულნი არიან შესაბამისი კანონით;
- უცხოური პარტნიორები, რომლებიც მოქმედებენ საქართველოს თავდაცვის ინტერესების ფარგლებში.
მედია საშუალებებზე გამონაკლისი ვრცელდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ:
- მფლობელთა 80% ან მეტი საქართველოს მოქალაქეა;
- მედია დაფუძნებულია საქართველოს კანონმდებლობით;
- არ ფინანსდება ან იმართება უცხოური პრინციპალის მიერ.
სამართლებრივი პასუხისმგებლობა
კანონის დარღვევა ითვალისწინებს შემდეგ სამართლებრივ პასუხისმგებლობას:
- ფულადი ჯარიმა - 5,000- 10,000 ლარი ;
- თავისუფლების აღკვეთა - 6 თვიდან 5 წლამდე;
- რეგისტრაციის გაუქმება და საქმიანობის აკრძალვა კანონის მოთხოვნათა შეუსრულებლობის შემთხვევაში.
