გთავაზობთ მაისის თვეში განხორციელებულ მნიშვნელოვან ცვლილებებს
სარჩევი:
- სახელმწიფოს მიერ განხორციელებული ან მხარდაჭერილი ოპერაციების დღგ-ით დაბეგვრის საკითხები
- ფიზიკური პირების მიერ აქტივების გასხვისება
- ბარტერული ოპერაციების ფარგლებში უძრავი ქონების მიწოდებისას დღგ-ით დასაბეგრი თანხის განსაზღვრის ახალი მიდგომა
საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საჯარო გადაწყვეტილებები №142, №143 და №147
2026 წლის მაისში საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ გამოაქვეყნა სამმა საჯარო გადაწყვეტილება, რომელმაც მნიშვნელოვანი დაზუსტებები შეიტანა როგორც საშემოსავლო გადასახადის, ისე დღგ-ის დაბეგვრის პრაქტიკაში. ცვლილებები განსაკუთრებით ეხება ფიზიკური პირების მიერ აქტივების გასხვისებას, საჯარო სექტორის საქმიანობის დღგ-ის რეჟიმს, სუბსიდიების დაბეგვრას და ბარტერული ოპერაციების შეფასების წესებს. აღნიშნული განმარტებები მიზნად ისახავს საგადასახადო პრაქტიკაში არსებული ინტერპრეტაციული განსხვავებების შემცირებას და ერთგვაროვანი მიდგომის ჩამოყალიბებას.
სახელმწიფოს მიერ განხორციელებული ან მხარდაჭერილი ოპერაციების დღგ-ით დაბეგვრის საკითხები
2026 წლის 15 მაისს გამოქვეყნდა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის №142 საჯარო გადაწყვეტილება, რომელიც განმარტავს სახელმწიფოს, მუნიციპალიტეტებისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების მიერ განხორციელებული ან მხარდაჭერილი ცალკეული ოპერაციების დღგ-ით დაბეგვრის წესებს. დოკუმენტი განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს საგადასახადო კოდექსის 158-ე მუხლის მე-4 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის პრაქტიკულ გამოყენებაზე და სუბსიდიების დღგ-ით დაბეგვრის რეჟიმზე.
ეკონომიკური საქმიანობის ცნება დღგ-ის მიზნებისთვის
საჯარო გადაწყვეტილება განმარტავს, რომ დღგ-ის მიზნებისთვის ეკონომიკურ საქმიანობად შეიძლება ჩაითვალოს როგორც სამეწარმეო, ისე პროფესიული საქმიანობა. აღნიშნული მოიცავს, მათ შორის, სამეცნიერო, სამედიცინო, საადვოკატო, საარბიტრაჟო, სამედიატორო, სანოტარო, არქიტექტურულ, აუდიტორულ და საკონსულტაციო მომსახურებებს.
ეკონომიკურ საქმიანობას ასევე მიეკუთვნება საქონლის მიწოდებისა და მომსახურების გაწევის რეგულარული ოპერაციები, გარდა ერთჯერადი ან არარეგულარული ხასიათის საქმიანობისა, აგრეთვე ქონების გამოყენება მუდმივი ან სისტემატური შემოსავლის მიღების მიზნით
საჯარო სუბიექტების საქმიანობის გამონაკლის
გადაწყვეტილების მიხედვით, სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოს, მუნიციპალიტეტის ან საჯარო სამართლის იურიდიული პირის საქმიანობა ეკონომიკურ საქმიანობად არ განიხილება, თუ შესაბამისი სუბიექტი მოქმედებს როგორც სახელმწიფო ორგანო და ახორციელებს მისთვის კანონით მინიჭებულ საჯარო უფლებამოსილებას. ეს წესი მოქმედებს იმ შემთხვევაშიც, როდესაც შესაბამისი საქმიანობის ფარგლებში დაწესებულია საფასური, მოსაკრებელი, საწევრო ან სხვა სახის გადასახდელი. ამასთან, სახელმწიფო ორგანოებად მიიჩნევა უწყებები, რომლებიც საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე ახორციელებენ საკანონმდებლო, აღმასრულებელ ან სასამართლო ფუნქციებს, აგრეთვე სახელმწიფო ზედამხედველობასა და კონტროლს.
როდის არ მიიჩნევა საქმიანობა ეკონომიკურ საქმიანობად
საჯარო გადაწყვეტილება ხაზს უსვამს, რომ საქმიანობა მხოლოდ იმ შემთხვევაში არ ჩაითვლება ეკონომიკურ საქმიანობად, თუ იგი სპეციალურად რეგულირდება საჯარო სამართლის ნორმებით და უშუალოდ უკავშირდება შესაბამისი საჯარო უწყებისთვის მინიჭებული ფუნქციების განხორციელებას.
შესაბამისად, მხოლოდ ის ფაქტი, რომ საქმიანობას სახელმწიფო ან საჯარო დაწესებულება ახორციელებს, ავტომატურად არ გამორიცხავს მის ეკონომიკურ საქმიანობად შეფასებას. გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება საქმიანობის რეალურ შინაარსსა და მიზანს.
კონკურენცია კერძო სექტორთან
გადაწყვეტილების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ასპექტი კონკურენციის პრინციპს უკავშირდება. თუ საჯარო სუბიექტი ახორციელებს ისეთ საქმიანობას, რომლის განხორციელებაც კერძო სამართლის სუბიექტებსაც შეუძლიათ და რომელიც კონკურენციაში შედის კერძო სექტორთან, აღნიშნული საქმიანობა შესაძლოა ეკონომიკურ საქმიანობად შეფასდეს. განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა იმ შემთხვევებს, როდესაც საგადასახადო რეჟიმმა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს კონკურენტულ გარემოზე და შეზღუდოს კერძო სექტორის მონაწილეთა თანაბარი პირობები. ასეთ ვითარებაში დღგ-ით დაუბეგრაობამ შეიძლება საჯარო სუბიექტს კონკურენტული უპირატესობა მიანიჭოს. საქართველოს მთავრობის შესაბამისი გადაწყვეტილების არსებობის შემთხვევაში, ასეთი საქმიანობა შეიძლება დაექვემდებაროს დღგ-ით დაბეგვრას, როგორც ეკონომიკური საქმიანობა.
სუბსიდიების საგადასახადო რეჟიმი
საჯარო გადაწყვეტილება ასევე დეტალურად განმარტავს სახელმწიფოს ან მუნიციპალიტეტის მიერ გაცემული სუბსიდიების დღგ-ით დაბეგვრის საკითხს. დოკუმენტის თანახმად, სუბსიდია წარმოადგენს ფინანსური მხარდაჭერის ფორმას, რომელიც მიზნად ისახავს სოციალური, ეკონომიკური, საჯარო ან სტრატეგიული ინტერესების ხელშეწყობას და, როგორც წესი, არ განიხილება საქონლის ან მომსახურების სანაცვლოდ მიღებულ ანაზღაურებად. სუბსიდიის საგადასახადო რეჟიმის განსაზღვრისას აუცილებელია შეფასდეს, არსებობს თუ არა პირდაპირი კავშირი მიღებულ თანხასა და კონკრეტული საქონლის მიწოდებას ან მომსახურების გაწევას შორის.
როდის შედის სუბსიდია დღგ-ის დასაბეგრ ბაზაში
სუბსიდიის თანხა დღგ-ის დასაბეგრ ბაზაში აისახება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი პირდაპირ უკავშირდება კონკრეტული საქონლის ან მომსახურების ფასს. ასეთ ვითარებაში სუბსიდია ფაქტობრივად წარმოადგენს მიწოდების ანაზღაურების ნაწილს და გავლენას ახდენს მომხმარებლისთვის განსაზღვრულ საბოლოო ფასზე. შესაბამისად, იგი განიხილება დასაბეგრი თანხის შემადგენელ ნაწილად.
როდის არ ექვემდებარება სუბსიდია დღგ-ით დაბეგვრას
თუ სუბსიდია გაიცემა საქმიანობის ზოგადი მხარდაჭერის მიზნით და არ არის დაკავშირებული კონკრეტულ მიწოდებასთან ან მომსახურებასთან, მისი თანხა დღგ-ის დასაბეგრ ბაზაში არ შედის. ასეთ შემთხვევებს შეიძლება მიეკუთვნებოდეს:
- სამეცნიერო კვლევების დაფინანსება;
- გარემოსდაცვითი პროექტების მხარდაჭერა;
- დასაქმების ხელშეწყობის პროგრამები;
- საოპერაციო ხარჯების დაფარვა;
- საჯარო ფუნქციების განხორციელების მხარდაჭერა.
ვინაიდან აღნიშნული ტიპის დაფინანსება არ წარმოადგენს კონკრეტული საქონლის ან მომსახურების ანაზღაურების ნაწილს და არ ახდენს გავლენას მათ ფასზე, იგი დღგ-ით დასაბეგრ ბაზაში არ აისახება.
გადაწყვეტილება ძალაში შევიდა 2026 წლის 16 მაისიდან.
ფიზიკური პირების მიერ აქტივების გასხვისება
2026 წლის 15 მაისს გამოქვეყნებული საქართველოს ფინანსთა მინისტრის №143 საჯარო გადაწყვეტილება ფიზიკური პირების მიერ აქტივების გასხვისების შედეგად მიღებული შემოსავლის საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრასთან დაკავშირებულ არაერთ პრაქტიკულ საკითხს განმარტავს. დოკუმენტი ეხება როგორც საცხოვრებელი უძრავი ქონების იდენტიფიცირების კრიტერიუმებს, ისე აქტივის ფლობის ვადის, მიწოდების მომენტის, ნამეტი შემოსავლისა და საგადასახადო შეღავათების გამოყენების წესებს.
რა ფაქტორები განსაზღვრავს საგადასახადო რეჟიმს?
აქტივის გასხვისებისას მიღებული შემოსავლის დაბეგვრის საკითხის შეფასებისას მნიშვნელოვანია რამდენიმე გარემოების ერთობლივად განხილვა. კერძოდ, უნდა განისაზღვროს გასხვისებული აქტივის სახე, მისი ფლობის პერიოდი და ისიც, ვრცელდება თუ არა კონკრეტულ შემთხვევაზე საშემოსავლო გადასახადისგან გათავისუფლების კანონით დადგენილი საფუძველი.
როდის მიიჩნევა უძრავი ქონება საცხოვრებელ ბინად ან სახლად?
საჯარო გადაწყვეტილების მიხედვით, უძრავი ქონების საცხოვრებელ ბინად ან სახლად კვალიფიკაციისთვის აუცილებელია რამდენიმე პირობის ერთდროულად არსებობა. ობიექტი უნდა წარმოადგენდეს დამოუკიდებელ ერთეულს, შესაძლებელი უნდა იყოს მისი საცხოვრებელი დანიშნულებით გამოყენება, უზრუნველყოფილი იყოს ან შესაძლებელი იყოს მისი უზრუნველყოფა აუცილებელი საინჟინრო კომუნიკაციებით და არ უნდა წარმოადგენდეს სხვა საქმიანობის ფუნქციურ ნაწილს. ამასთან, განმარტებულია, რომ სასტუმროს ინფრასტრუქტურაში არსებული ნომრები და მსგავსი ტიპის ფართობები არ განიხილება საცხოვრებელ ბინად ან სახლად შესაბამისი საგადასახადო შეღავათების მიზნებისთვის.
განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა მშენებარე ობიექტებსაც. გადაწყვეტილების თანახმად, ასეთი ქონება გარკვეულ პირობებში შეიძლება ჩაითვალოს საცხოვრებელ ერთეულად, თუ გარიგების მომენტისთვის მისი დანიშნულება საცხოვრებელია და მყიდველს გადაეცემა მისი დანიშნულებისამებრ გამოყენებისთვის აუცილებელი ძირითადი უფლებები.
სამეწარმეო საქმიანობის ფარგლებში განხორციელებული ოპერაციები
დოკუმენტი ცალკე განმარტავს იმ შემთხვევებს, როდესაც საცხოვრებელი უძრავი ქონების რეალიზაციასთან დაკავშირებული საგადასახადო შეღავათი არ გამოიყენება. ეს ეხება იმ ოპერაციებს, რომლებიც სამეწარმეო საქმიანობის ფარგლებში ხორციელდება, მათ შორის დეველოპერულ საქმიანობას, იპოთეკური მოთხოვნების უზრუნველყოფის ფარგლებში მიღებული ქონების რეალიზაციასა და სხვა მსგავს კომერციულ ოპერაციებს.
ნამეტი შემოსავლის განსაზღვრის წესი
საჯარო გადაწყვეტილება აზუსტებს, რომ ნამეტი შემოსავალი წარმოადგენს სხვაობას აქტივის გასხვისების ფასსა და მის შეძენის ღირებულებას შორის. აქტივის ღირებულების განსაზღვრისას შესაძლებელია გათვალისწინებულ იქნეს ის დოკუმენტურად დადასტურებული ხარჯები, რომლებიც პირდაპირ უკავშირდება აქტივის შეძენას, შექმნას, დასრულებას ან გაუმჯობესებას და ზრდის მის ღირებულებას. თუ აქტივი პირის მიერ უსასყიდლოდ არის მიღებული, მისი ღირებულების განსაზღვრის საფუძველს მიღების მომენტისთვის არსებული საბაზრო ფასი წარმოადგენს.
აქტივის ფლობის ორწლიანი ვადის დათვლის წესი
საგადასახადო შეღავათის გამოყენებისას ერთ-ერთი მთავარი საკითხია აქტივის ფლობის ვადის სწორად განსაზღვრა. გადაწყვეტილება განმარტავს, რომ ორწლიანი ვადის ათვლა, როგორც წესი, იწყება იმ დოკუმენტის შედგენის თარიღიდან, რომელიც საკუთრების უფლების რეგისტრაციის საფუძველს წარმოადგენს. საკუთარი ძალებით აშენებული საცხოვრებელი სახლების შემთხვევაში კი ფლობის პერიოდი რეგისტრაციის დღიდან აითვლება.
მიწის ნაკვეთის სანაცვლოდ მიღებული ქონება
თუ პირი მიწის ნაკვეთის გადაცემის სანაცვლოდ სხვა უძრავ ქონებას იღებს, მიღებული ქონება დამოუკიდებელ ახალ აქტივად განიხილება. შესაბამისად, ფლობის ვადის ათვლა იწყება ახალ აქტივზე საკუთრების წარმოშობის დღიდან, ხოლო მისი ღირებულების განსაზღვრისას საფუძვლად გამოიყენება გადაცემული მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულება.
აქტივების გაყოფისა და გაერთიანების შემთხვევები
საჯარო გადაწყვეტილება დამატებით განმარტავს აქტივების გაყოფისა და გაერთიანების საგადასახადო შედეგებს. აქტივის გაყოფის შემთხვევაში ახლად წარმოქმნილი ერთეულების ფლობის პერიოდი თავდაპირველი აქტივის შეძენის თარიღს უკავშირდება. აქტივების გაერთიანებისას კი თითოეული გაერთიანებული კომპონენტის ფლობის ვადა დამოუკიდებლად ფასდება, რაც შესაძლოა მნიშვნელოვანი იყოს საგადასახადო შეღავათის გამოყენების შესაძლებლობის შეფასებისას.
გადაწყვეტილება ძალაში 2026 წლის 16 მაისიდან შევიდა.
ბარტერული ოპერაციების ფარგლებში უძრავი ქონების მიწოდებისას დღგ-ით დასაბეგრი თანხის განსაზღვრის ახალი მიდგომა
2026 წლის 19 მაისს საქართველოს ფინანსთა მინისტრმა გამოსცა №147 საჯარო გადაწყვეტილება, რომლითაც ცვლილება შევიდა 2024 წლის 7 ივნისის №195 საჯარო გადაწყვეტილებაში. ცვლილება ეხება გაცვლის (ბარტერული) ოპერაციის ფარგლებში უძრავი ნივთის მიწოდებისას დღგ-ით დასაბეგრი თანხის განსაზღვრის წესს.
ბარტერული ოპერაციების დაბეგვრის ზოგადი პრინციპი
საჯარო გადაწყვეტილება ეფუძნება საგადასახადო კოდექსის 164-ე მუხლის პირველ ნაწილს, რომლის მიხედვითაც დღგ-ით დასაბეგრი თანხა წარმოადგენს საქონლის მიწოდების ან მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ მიღებულ ან მისაღებ ანაზღაურებას დღგ-ის გარეშე. ბარტერული ოპერაციების შემთხვევაში ანაზღაურება სრულად ან ნაწილობრივ არაფულადი ფორმით მიიღება, რის გამოც ოპერაციის საგნის ღირებულების ფულად გამოხატულებაში განსაზღვრა აუცილებელია. შესაბამისად, დღგ ის მიზნებისთვის დასაბეგრი ბაზა უნდა ასახავდეს იმ ეკონომიკურ სარგებელს, რომელსაც მხარეები რეალურად იღებენ ან მიიღებენ გარიგების შედეგად.
რა საკითხი დააზუსტა №147 საჯარო გადაწყვეტილებამ
ცვლილება შეეხო №195 საჯარო გადაწყვეტილების პირველი მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტს და დამატებით დაარეგულირა ის შემთხვევა, როდესაც ბარტერული გარიგება ხორციელდება შერეული ანაზღაურების პირობებში, ანუ ოპერაცია მოიცავს როგორც ფულად, ისე არაფულად კომპონენტს. საჯარო გადაწყვეტილების თანახმად, თუ დამოუკიდებელი შემფასებლის ან ექსპერტის დასკვნით მიღებული ქონების საბაზრო ღირებულება გარიგების ფასზე ნაკლებია, დასაბეგრი თანხის განსაზღვრისას მაინც შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს მხარეებს შორის შეთანხმებული გარიგების ფასი.
რა პირობებით შეიძლება გამოყენებულ იქნეს გარიგების ფასი
შეთანხმებული ფასი დასაბეგრი ბაზის განსაზღვრის საფუძვლად მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება იქნეს მიჩნეული, თუ ერთდროულად დაკმაყოფილებულია შემდეგი პირობები:
- გარიგება დადებულია თავისუფალი კონკურენციის პირობებში;
- მხარეები ეკონომიკურად დამოუკიდებელ სუბიექტებს წარმოადგენენ;
- არ არსებობს ფასის ხელოვნურად გაზრდის ან შემცირების ნიშნები.
აღნიშნული მიდგომა ხაზს უსვამს, რომ ბარტერული ოპერაციების შეფასებისას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება გარიგების რეალურ ეკონომიკურ შინაარსს და არა მხოლოდ აქტივის საბაზრო შეფასებას.
№147 საჯარო გადაწყვეტილება ძალაში შევიდა 2026 წლის 20 მაისიდან
